نقش کاتالیست ها در بهینه سازی فرآیندهای تولید و خالص سازی هیدروکربن های سبک

صنعت پتروپالایش در جهان امروز، بیش از هر زمان دیگری به کارایی و دقت در فرایند های شیمیایی وابسته است. در این میان، کاتالیست ها به عنوان قلب تپنده پالایشگاه ها و واحدهای پتروشیمی شناخته می شوند. این ترکیبات شیمیایی با سرعت بخشیدن به واکنش ها و هدایت آن ها به سمت محصولات مطلوب، نقش حیاتی در تولید و خالص سازی هیدروکربن های سبک ایفا می کنند. در مجموعه پتروپالایش نیک یزد، بهره گیری از دانش فنی کاتالیست ها و بهینه سازی فرایند ها، یکی از ارکان اصلی دستیابی به محصولات با کیفیت و مطابق با استانداردهای بین المللی است.

• بیشتر بخوانید: کاربرد کاتالیست در پالایشگاه ها و پتروشیمی ها

کاتالیست چیست و چگونه عمل می کند؟

کاتالیست ماده ای است که سرعت یک واکنش شیمیایی را افزایش می دهد بدون آن که خود در طی واکنش مصرف شود. از نظر ترمودینامیکی، کاتالیست ها با کاهش انرژی فعال سازی (Activation Energy)، مسیری جایگزین و کم انرژی تر برای انجام واکنش فراهم می کنند. این امر در صنایع پالایشی به معنای امکان انجام واکنش ها در دما و فشار پایین تر است که منجر به صرفه جویی عظیم در مصرف انرژی و کاهش هزینه های عملیاتی می گردد.

کاتالیست ها در تولید هیدروکربن های سبک

تولید هیدروکربن های سبک مانند گاز مایع (LPG)، نفتا و بنزین، نیازمند شکستن مولکول های بزرگ و سنگین نفت خام یا میعانات گازی است. فرایند های اصلی در این بخش عبارتند از:

1. شکست کاتالیستی (Catalytic Cracking):

در گذشته، شکستن مولکول های سنگین تنها از طریق حرارت زیاد (شکست حرارتی) انجام می شد که بازدهی پایینی داشت و محصولات جانبی نامطلوبی تولید می کرد. با ورود کاتالیست های زئولیتی، فرایند شکست کاتالیستی بستر سیال (FCC) متحول شد. این کاتالیست ها به طور انتخابی مولکول های سنگین را به هیدروکربن های سبک با ارزش افزوده بالا تبدیل می کنند.

2. ریفورمینگ کاتالیستی (Catalytic Reforming):

این فرایند برای تبدیل نفتای سبک و سنگین به بنزین با عدد اکتان بالا استفاده می شود. کاتالیست های حاوی فلزات گرانبها مانند پلاتین بر روی پایه آلومینا، باعث بازآرایی ساختار مولکولی هیدروکربن های خطی به ساختارهای حلقوی و آروماتیک می شوند. این تغییر ساختار، کیفیت احتراق سوخت را در موتورهای مدرن به شدت بهبود می بخشد.

اهمیت کاتالیست ها در خالص سازی و حذف ناخالصی ها

هیدروکربن های سبک استخراج شده یا تولید شده، معمولا حاوی ناخالصی های مضری مانند ترکیبات گوگردی (مرکاپتان ها)، نیتروژن و فلزات هستند. وجود این مواد نه تنها باعث خوردگی تجهیزات می شود، بلکه استانداردهای زیست محیطی را نیز نقض می کند.

تصفیه هیدروژنی (Hydrotreating):

در این فرایند، هیدروکربن های سبک در حضور کاتالیست های کبالت-مولیبدن یا نیکل-مولیبدن با گاز هیدروژن واکنش می دهند. کاتالیست در اینجا نقش جدا کننده اتم های گوگرد و نیتروژن از زنجیره کربنی را ایفا می کند. نتیجه این فرایند، تولید سوختی پاک است که در هنگام احتراق، اکسیدهای گوگرد (SOx) کمتری وارد اتمسفر می کند.

نوآوری پتروپالایش نیک یزد در فرایند های کاتالیستی و خالص سازی

شرکت پتروپالایش نیک یزد با تکیه بر تیم متخصصین خود و با هدف صیانت از محیط زیست، گام های بلندی در بومی سازی و بهینه سازی فرایند های خالص سازی برداشته است. یکی از چالش های بزرگ در کار با میعانات گازی پارس جنوبی، میزان بالای مرکاپتان موجود در آن هاست.

ما در این راستا موفق به کسب حق اختراع برای “فرایند مرکاپتان زدایی میعانات گازی به صورت ناپیوسته” شده ایم. این دستاورد فنی که در واحد عملیاتی ما در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس به کار گرفته می شود، نشان دهنده توانمندی ما در مدیریت واکنش های شیمیایی و استفاده بهینه از کاتالیست ها و مواد افزودنی برای تولید هیدروکربن های فوق پاک است. این فرایند نه تنها کیفیت محصول نهایی را برای صادرات به بازارهای حساس بین المللی تضمین می کند، بلکه آسیب های زیست محیطی ناشی از وجود گوگرد را به حداقل می رساند.

تاثیر بر پایداری و بهره وری صنعتی

استفاده از کاتالیست های پیشرفته در پتروپالایش نیک یزد تنها یک انتخاب فنی نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی و اخلاقی است. با بهینه سازی فرایند ها از طریق کاتالیست ها:

• عمر تجهیزات افزایش می یابد: با حذف عوامل خورنده در مراحل اولیه، استهلاک خطوط لوله و برج های تقطیر کاهش می یابد.
• تنوع محصولات بیشتر می شود: ما قادر هستیم با تغییر در شرایط کاتالیستی، بیش از 45 نوع فرآورده نهایی را بر اساس نیاز بازار تولید کنیم.
• استانداردهای مدیریتی محقق می شوند: استقرار سیستم های IMS و QMS در پتروپالایش نیک یزد، مدیون کنترل دقیق فرایند هایی است که کاتالیست ها در آن ها نقش محوری دارند.

کاتالیست ها و مسئولیت اجتماعی

نگاه مدیران پتروپالایش نیک یزد به توسعه، یک نگاه پایدار است. ما معتقدیم که “باید با هم و برای همه ارزش پایدار ایجاد کنیم”. استفاده از کاتالیست های بهینه به ما کمک می کند تا محصولاتی تولید کنیم که سوخت سبز محسوب شوند. این رویکرد مستقیما با سلامت جامعه و حفاظت از محیط زیست در پیوند است. همان گونه که ما در حوزه آموزش با احداث مدارس نیک اندیشان به دنبال پرورش استعدادها هستیم، در حوزه صنعت نیز با بهره گیری از کاتالیست های نوین، به دنبال استخراج بهترین عملکرد از منابع ملی کشور عزیزمان ایران هستیم.

نتیجه گیری

کاتالیست ها به عنوان ابزاری قدرتمند، مرز میان یک پالایشگاه سنتی و یک واحد پتروپالایشی مدرن و کارآمد را تعیین می کنند. در پتروپالایش نیک یزد، ما با ادغام دانش فنی کاتالیست ها در فرایند های تولید هیدروکربن های سبک، موفق شده ایم محصولاتی را روانه بازار کنیم که نه تنها از نظر اقتصادی رقابتی هستند، بلکه از نظر زیست محیطی نیز سرآمد می باشند. پذیرش ما در رینگ بین الملل بورس انرژی ایران، مهر تاییدی بر این دقت فرآیندی و کیفیت کاتالیستی محصولات ماست.شرکت پتروپالایش نیک یزد، با بهره گیری از فناوری های نوین کاتالیستی و فرآیندهای انحصاری مرکاپتان زدایی، پیشرو در تولید هیدروکربن های سبک و سنگین با کیفیت صادراتی است. ما متعهد به ارائه محصولاتی هستیم که علاوه بر تامین نیاز صنایع، بالاترین استانداردهای زیست محیطی را رعایت کنند. اگر برای کسب و کار خود به دنبال تامین فرآورده های نفتی استاندارد و با کیفیت تضمین شده در بورس انرژی هستید، پتروپالایش نیک یزد با تکیه بر تخصص داخلی و زیرساخت های استراتژیک خود، بهترین شریک تجاری شما در مسیر توسعه پایدار خواهد بود. برای دریافت مشاوره و اطلاعات بیشتر در مورد سبد محصولات متنوع ما، با واحد فروش و بازرگانی تماس حاصل فرمایید.